Tożsamość zakorzeniona w ciele
PDF

Słowa kluczowe

kobieca cielesność
przywództwo kobiet
kultura obnażania
generacje X, Y, Z
widoczność medialna female corporeality
women’s leadership
culture of exposure
generations X, Y, Z,
media visibility

Jak cytować

Dziedzic, J. (2025). Tożsamość zakorzeniona w ciele: Pokoleniowe strategie kobiecego przywództwa w kulturze obnażania. Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis | Studia De Cultura, 17(4), 41–57. https://doi.org/10.24917/20837275.17.4.3

Abstrakt

Artykuł podejmuje problematykę cielesności jako narzędzia komunikacji w przywództwie kobiet, analizując to zjawisko w perspektywie pokoleniowej. Jego głównym celem jest zrozumienie, w jaki sposób kobiece ciało, uwikłane w normy kultury obnażania, może być przekształcane w zasób sprawczości, redefinicji oraz oporu. Przez pryzmat cielesności podjęto analizę transformacji reprezentacji kobiecego przywództwa w kontekście zmieniającej się kultury wizualnej. Zjawisko kultury obnażania, oparte na paradoksalnym splocie erotyzmu i kontroli, wpływa na sposób przedstawiania kobiecego ciała oraz jego społecznej recepcji. Kobiece ciało jest tu traktowane zarówno jako przedmiot konsumpcji wizualnej, jak i przestrzeń negocjowania tożsamości. W tym ujęciu, liderki pokoleń przyjmują odmienne strategie cielesnej komunikacji, wynikające z ich społecznego osadzenia. Dla przedstawicielek pokolenia X ciało jest symbolicznym znakiem wytrwałości, długowieczności i oporu wobec kulturowych ograniczeń. Przykład Ruth Bader Ginsburg wskazuje, iż cielesność pozostaje powściągliwa, ale znacząca – wpisana w instytucjonalny etos władzy. Liderki pokolenia Y, np. Jacinda Ardern i Alexandria Ocasio-Cortez, operują cielesnością w sposób zintegrowany z wizualnym storytellingiem. Ich obecność medialna łączy cielesność z emocjonalną autentycznością, dostępnością i przełamywaniem stereotypów. Ciało staje się komunikatem społecznym, służącym zarówno afirmacji kobiecości, jak i redefinicji przywództwa. Z kolei przedstawicielki pokolenia Z, funkcjonujące w realiach konwergencyjnych mediów i natychmiastowej komunikacji wizualnej, traktują cielesność performatywnie – jako elastyczne narzędzie ekspresji, autoironii i aktywizmu. Ciało liderki Z nie jest stabilnym symbolem – jest ruchem, zmianą, reakcją na kontekst. Artykuł ukazuje cielesność jako dynamiczne pole znaczeń – nie tylko jako przedmiot oceny, ale jako środek komunikacji, który w zależności od pokolenia nabiera odmiennych funkcji. Takie ujęcie pozwala na reinterpretację kobiecego przywództwa jako zjawiska głęboko zakorzenionego w kulturowej semantyce ciała. Analiza przypadków empirycznych wskazuje, że cielesność może być zarówno źródłem opresji, jak i narzędziem emancypacji. W ten sposób artykuł wnosi wkład do interdyscyplinarnej refleksji nad rolą ciała w procesach społecznego konstruowania autorytetu i tożsamości kobiet w kulturze przywódczej.

https://doi.org/10.24917/20837275.17.4.3
PDF

Bibliografia

Albertson Chris. 1992. Bessie. New York.
Zobacz w Google Scholar

Bergman Andrew. 1996. Striptease. Film. Castle Rock Entertainment.
Zobacz w Google Scholar

Bordo Susan. 1993. Unbearable Weight: Feminism, Western Culture, and the Body. Berkeley.
Zobacz w Google Scholar

Buczkowski Adam. 2005. Społeczne tworzenie ciała: płeć kulturowa i płeć biologiczna. Kraków.
Zobacz w Google Scholar

Butler Judith. 1990. Gender Trouble: Feminism and the Subversion of Identity. New York.
Zobacz w Google Scholar

Carilli Theresa, Campbell Jane (red.). 2012. Challenging Images of Women in the Media: Reinventing Women’s Lives. Lanham, MD.
Zobacz w Google Scholar

Chicago Judy. 1979. The Dinner Party. Instalacja. San Francisco Museum of Modern Art.
Zobacz w Google Scholar

Clarke Gerald. 2001. Get Happy: The Life of Judy Garland. New York.
Zobacz w Google Scholar

Denzin Norman, Lincoln Yvonna (red.). 2018. The Sage Handbook of Qualitative Research. 5 wyd. Thousand Oaks, CA.
Zobacz w Google Scholar

Engeln-Maddox Renee. 2005. „Cognitive Responses to Idealized Media Images of Women: The Relationship of Social Comparison and Critical Processing to Body Image Disturbance in College Women”. Journal of Social and Clinical Psychology nr 24(8). 1114–1138. https://doi.org/10.1521/jscp.2005.24.8.1114.
Zobacz w Google Scholar

Etcoff Nancy. 1999. Survival of the Prettiest: The Science of Beauty. New York.
Zobacz w Google Scholar

Faithfull Marianne, Dalton David. 1994. Faithfull: An Autobiography. Boston.
Zobacz w Google Scholar

Fairhurst Gail T., Uhl-Bien Mary. 2012. „Organizational discourse analysis (ODA): Examining leadership as a relational process”, The Leadership Quarterly nr 23(6). 1043–1062. https://doi.org/10.1016/j.leaqua.2012.10.005.
Zobacz w Google Scholar

Flick Uwe. 2018. An Introduction to Qualitative Research. 6 wyd. London.
Zobacz w Google Scholar

Freud Sigmund. 2007. Wprowadzenie do psychoanalizy. Robert Reszke (przeł.). Warszawa.
Zobacz w Google Scholar

Geertz Clifford. 1973. The Interpretation of Cultures: Selected Essays. New York.
Zobacz w Google Scholar

Gloger Ryszard, Skrzydlewski Wojciech. 2002. Ilustrowany leksykon muzyki popularnej. Poznań.
Zobacz w Google Scholar

Goffman Erving. 1979. Gender Advertisements. Cambridge, MA.
Zobacz w Google Scholar

Hardin Marie, Lynn Susan, Walsdorf Kristie. 2005. „Challenge and Conformity on «Contested Terrain»: Images of Women in Four Women’s Sport/Fitness Magazines”. Sex Roles nr 53(1–2). 105–117. https://doi.org/10.1007/s11199-005-4285-6.
Zobacz w Google Scholar

Hiaasen Carl. 1993. Striptease. New York.
Zobacz w Google Scholar

Holiday Billie, Dufty William. 1956. Lady Sings the Blues. New York.
Zobacz w Google Scholar

Hynde Chrissie. 2015. Reckless: My Life as a Pretender. New York.
Zobacz w Google Scholar

Koons Jeff. 1991. Made in Heaven. Wystawa/cykl. Sonnabend Gallery.
Zobacz w Google Scholar

Malinowska Ewa (red.). 2004. Sex i gender: Płeć biologiczna i kulturowa w refleksjach i badaniach młodych socjologów. Łódź.
Zobacz w Google Scholar

Madonna. 1986. Open Your Heart. Album. Warner Bros.
Zobacz w Google Scholar

Madonna. 1989. Like a Prayer. Album. Sire Records.
Zobacz w Google Scholar

Madonna. 1990. Justify My Love. Singel. Sire Records.
Zobacz w Google Scholar

Madonna. 1990. Vogue. Singel. Warner Bros.
Zobacz w Google Scholar

McNair Brian. 2004. Seks, demokratyzacja pożądania i media, czyli kultura obnażania. Warszawa.
Zobacz w Google Scholar

Merleau-Ponty Maurice. 1962. Phenomenology of Perception. Colin Smith (przeł.). London.
Zobacz w Google Scholar

Mundy Claude. 1999. P. J. Harvey: Siren Rising. London.
Zobacz w Google Scholar

Ono Yoko. 1964. Cut Piece. Performance.
Zobacz w Google Scholar

Patton Michael Quinn. 2002. Qualitative Research and Evaluation Methods. 3 wyd. Thousand Oaks, CA.
Zobacz w Google Scholar

Rodin Judith, Silberstein Lisa, Striegel-Moore Ruth. 1984. Women and weight: A normative discontent. W: Psychology and gender: Nebraska Symposium on Motivation, 1984, t. 32. Sonderegger Theo (red.). Lincoln, NE. 267–307.
Zobacz w Google Scholar

Schneemann Carolee. 1964. Meat Joy. Performance. Judson Memorial Church.
Zobacz w Google Scholar

Shilling Chris. 2012. The Body and Social Theory. 3 wyd. London.
Zobacz w Google Scholar

Smith Patti. 1975. Horses. Album. Arista Records.
Zobacz w Google Scholar

Smith Patti. 2010. Just Kids. New York. Ecco.
Zobacz w Google Scholar

Szmalec Sylwia. 2004. Przekaz reklamowy jako nośnik stereotypowego wizerunku kobiety: w świetle badań społecznych. W: Sex i gender: Płeć biologiczna i kulturowa w refleksjach i badaniach młodych socjologów. Malinowska Ewa (red.). Łódź. 55–71.
Zobacz w Google Scholar

Taraborrelli John Randall Anthony. 2008. Madonna: An Intimate Biography. New York.
Zobacz w Google Scholar

Verhoeven Paul. 1995. Showgirls. Film. Carolco Pictures.
Zobacz w Google Scholar

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.

Prawa autorskie (c) 2026 Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis | Studia de Cultura

Downloads

Download data is not yet available.