- Intymność z algorytmem: emocjonalne relacje, pożądanie i władza w kulturze cyfrowej i popkulturze (nabór tekstów do: 30.10.2026)
Rozwój systemów sztucznej inteligencji oraz ekspansja interfejsów konwersacyjnych prowadzą do głębokiej transformacji relacyjności w kulturze cyfrowej. Technologie oparte na AI – chatboty, asystenci głosowi, generatywne modele językowe i wizualne – przestają funkcjonować wyłącznie jako narzędzia instrumentalne, a coraz częściej zajmują pozycję aktorów relacyjnych, uczestniczących w obiegu afektów, znaczeń i pragnień. W rezultacie mamy do czynienia z procesem, który można określić jako algorytmiczną intymność – formę relacyjności zapośredniczonej przez systemy nieludzkie, zdolne do symulowania empatii, responsywności i emocjonalnej obecności.
W tym kontekście szczególnego znaczenia nabiera analiza pożądania jako siły organizującej relacje człowiek–technologia. W kulturze platformowej pożądanie nie jest jedynie kategorią psychologiczną czy erotyczną, lecz stanowi element infrastruktury kulturowej i ekonomicznej – mechanizm napędzający zaangażowanie, uwagę oraz przywiązanie użytkowników. Systemy AI, projektowane w oparciu o logiki personalizacji i predykcji, stają się mediatorami pragnień, ich wzmacniaczami i jednocześnie narzędziami ich kapitalizacji. W tym sensie relacje z AI wpisują się w szersze procesy utowarowienia afektu, gdzie emocjonalna bliskość, intymność i nawet pragnienie podlegają logikom ekonomii platformowej.
Proponowany numer podejmuje refleksję nad intymnością, afektem i pożądaniem jako kategoriami analitycznymi, umożliwiającymi badanie relacji człowiek–algorytm w warunkach późnej nowoczesności i zaawansowanej mediatyzacji życia społecznego. Interesuje nas nie tylko to, w jaki sposób użytkownicy nawiązują relacje z AI, lecz także to, jak relacje te są konstruowane, modelowane i regulowane przez architektury technologiczne oraz struktury władzy wpisane w systemy cyfrowe.
Z perspektywy kulturoznawczej i medioznawczej kluczowe stają się pytania o granice między relacją a symulacją, między doświadczeniem autentycznym a jego interfejsową reprezentacją, a także o status podmiotowości w sytuacji, gdy partner relacyjny jest bytem nieludzkim, lecz wyposażonym w zdolność generowania znaczeń i afektów. Socjologicznie zjawiska te można interpretować jako przejaw transformacji relacji społecznych w kierunku form hybrydalnych, w których relacyjność ulega technologicznej rekonfiguracji, a jednostka funkcjonuje w warunkach rosnącej asymetrii wobec systemów algorytmicznych.
Szczególne znaczenie przypisujemy również analizie reprezentacji relacji człowiek–AI w popkulturze, gdzie pożądanie, miłość i intymność z technologią stanowią ważny motyw narracyjny. Popkultura nie tylko odzwierciedla te procesy, lecz aktywnie współtworzy imaginaria technologicznej bliskości, normalizując relacje z AI jako element codziennego doświadczenia.
Numer ma na celu uchwycenie przemian takich kategorii jak podmiotowość, relacyjność, emocjonalność, cielesność i pożądanie, w sytuacji, gdy relacje społeczne są coraz częściej zapośredniczone przez systemy zdolne do symulowania obecności i zaangażowania emocjonalnego, a jednocześnie funkcjonujące w ramach struktur ekonomicznych i politycznych właściwych kapitalizmowi platformowemu.
Proponowane obszary tematyczne:
Afektywne relacje człowiek–AI
- emocjonalne i paraspołeczne relacje z chatbotami i systemami konwersacyjnymi : reprezentacje medialne
- AI jako obiekt przywiązania, identyfikacji i projekcji : badania technokulturowe
- doświadczenie relacyjności z bytami nieludzkimi w filmie, teatrze i sztuce nowych mediów
- symulacja empatii i jej kulturowe konsekwencje
Pożądanie, afekt i ekonomia pragnienia
- pożądanie jako kategoria analityczna w badaniu relacji z AI
- erotyzacja technologii i seksualizacja interfejsów we współczesnej kulturze medialnej
- AI jako obiekt fantazji i projekcji pragnienia w filmie, sztukach performatywnych i nowych mediach
- kapitalizacja afektu i pragnienia w środowisku platformowym
- relacje człowiek–AI w kontekście cielesności, braku i symulacji
- ekonomia uwagi jako ekonomia pożądania we współczesnych praktykach kulturowych
Intymność i jej transformacje
- intymność jako efekt mediacji technologicznej
- granice między prywatnym a publicznym w relacjach z AI: między wojeryzmem a ekshibicjonizmem medialnym
- intymność jako doświadczenie interfejsowe oraz rekonfiguracja bliskości i obecności we współczesnej kulturze cyfrowej
Popkultura i imaginaria technologicznej relacyjności
- reprezentacje relacji człowiek–AI w filmie, serialach i grach
- narracje o miłości, pożądaniu i bliskości z technologią
- estetyka i poetyka relacji człowiek–algorytm
- popkultura jako laboratorium przyszłych form relacyjności
Perspektywy teoretyczne
Zachęcamy do podejść interdyscyplinarnych, w szczególności:
- kulturoznawstwa i studiów nad mediami
- studiów nad afektem (affect studies)
- teorii posthumanistycznych i nowych materializmów
- cyberpsychologii i psychologii kultury
- studiów nad nauką i technologią (STS)
- krytycznych analiz kapitalizmu platformowego
Artykuły przyjmujemy do 30.10.2026.
- Kompetencje przyszłości 4.0 w kulturze cyfrowej (nabór tekstów do: 30.11.2026)
Postępująca algorytmizacja kultury oraz dynamiczny rozwój narzędzi sztucznej inteligencji prowadzą do głębokiej transformacji środowiska komunikacyjnego współczesnych społeczeństw. Media przestają być jedynie kanałami transmisji treści, a stają się złożonymi ekosystemami produkcji, dystrybucji i negocjowania znaczeń, w których granice między nadawcą a odbiorcą ulegają systematycznemu rozmyciu. W konsekwencji kompetencje medialne i cyfrowe wymagają redefinicji – zarówno na poziomie teoretycznym, jak i praktycznym.
W obliczu rosnącej obecności treści syntetycznych, manipulacji wizualnych i tekstowych, automatyzacji komunikacji oraz personalizacji przekazu, kluczowe staje się rozwijanie zdolności krytycznej analizy mediów, refleksyjności poznawczej oraz świadomego uczestnictwa w kulturze cyfrowej. Jednocześnie środowisko platformowe generuje nowe formy sprawczości, partycypacji oraz praktyk kulturowych, które wymagają pogłębionej analizy w perspektywie socjologicznej, kulturoznawczej i medioznawczej.
Celem proponowanego numeru jest podjęcie interdyscyplinarnej refleksji nad transformacją kompetencji medialnych i cyfrowych w kontekście współczesnych przemian technologicznych oraz ich społecznych i kulturowych konsekwencji. Szczególne znaczenie przypisujemy analizie relacji między edukacją medialną, strukturami władzy algorytmicznej, gospodarką uwagi oraz praktykami uczestnictwa w kulturze cyfrowej.
Zapraszamy do nadsyłania artykułów teoretycznych i empirycznych, wpisujących się w poniższe obszary tematyczne:
1. Kompetencje medialne i cyfrowe w działaniu
- Redefinicja roli kompetencji medialnych wobec wyzwań społeczeństwa cyfrowego
- Krytyczne myślenie wobec przekazów medialnych i algorytmicznej selekcji treści: praktyki artystyczne, literackie, filmowe, teatralne, nowomedialne
- Dekonstrukcja, demaskacja i „dekolonizacja” przekazów medialnych we współczesnych praktykach kulturowych
- Praktyki weryfikacji informacji i rozwój „podejrzliwej” lektury we współczesnych kontekstach kulturowych
- Przejście od konsumpcji do twórczości i prosumpcji: między kreatywnością a automatyzacją produkcji
- Nowe metody i strategie badania narracji i produktów medialnych, ich twórców i użzytkowników
- Edukacja cyfrowa i kulturowa we współczesnym społeczeństwie medialnym
- Nowe kompetencje kulturowe a inkluzja cyfrowa i przeciwdziałanie wykluczeniu
2. Sprawczość cyfrowa i partycypacja w kulturze
- sprawczość jako forma mediowanej emancypacji i podmiotowości performatywnej
- użytkownik jako prosument i współtwórca dyskursu medialnego
- partycypacja cyfrowa i zaangażowanie obywatelskie online
- media jako narzędzie zmiany społecznej i kulturowej
- storytelling, grywalizacja i edukacja projektowa
- praktyki kolektywnego działania (laboratoria medialne, hackathony, projekty społeczne)
3. Ryzyka: uzależnienia, manipulacje, kolonizacja
- przemoc kulturowa, symboliczna, ikoniczna, audialna i komunikacyjna a praktyki wykluczenia w sieci oraz nowych mediach
- kompetencje kulturowe wobec dezinformacji, propagandy cyfrowej, fake newsów
- algorytmiczna manipulacja i asymetrie władzy w kulturze cyfrowej
- cyfrowa kolonizacja, hegemonia platform, ekstrakcja danych i ekonomia algorytmiczna a metody oporu
- odporność epistemiczna i autonomia poznawcza użytkowników
4. AI i technologie w edukacji medialnej i cyfrowej 4.0
- sztuczna inteligencja jako aktor w procesach komunikacyjnych
- generatywne media, deepfake’i i nowe ontologie obrazu a metody badania mediów i kultury meedialneej
- dekolonialność technologii i projektowania AI
5. Instytucje, metodologia i strategie
- rola instytucji edukacyjnych i badawczych w kształtowaniu kompetencji medialnych, cyfrowych, nowomedialnych
- strategie wdrażania edukacji medialnej i polityki publiczne wobec współczesnych wyzwań (cyber)kulturowych
- partnerstwa międzysektorowe (edukacja–media–kulturacyfrowa-NGO)
- pluralizm metodologiczny, etyka badań i ochrona danych w badaniach nad mediami i współczesną kulturą medialną
- ewaluacja i certyfikacja kompetencji cyfrowych
Zgłoszenia przyjmujemy do 30.11.2026 r.
- Symulowane tożsamości: AI-influencerzy, deepfake i performatywność w kulturze cyfrowej (nabór tekstów do: 30.01.2027)
Dynamiczny rozwój technologii sztucznej inteligencji oraz narzędzi generatywnych prowadzi do radykalnej transformacji sposobów konstruowania i reprezentowania tożsamości w przestrzeni medialnej. Współczesna kultura cyfrowa coraz częściej operuje bytami, które nie posiadają materialnego ani biologicznego zakorzenienia, lecz funkcjonują jako symulowane formy obecności, generowane i reprodukowane przez algorytmy. AI-influencerzy, deepfake’i oraz syntetyczne wizerunki stanowią nie tylko nowe narzędzia komunikacyjne, lecz także aktywnych uczestników obiegu kulturowego, zdolnych do generowania znaczeń, afektów i relacji społecznych.
W tym kontekście dochodzi do destabilizacji klasycznych kategorii ontologicznych, takich jak autentyczność, podmiotowość czy reprezentacja. Granice między tym, co „realne”, a tym, co „wytworzone”, ulegają zatarciu, a sama tożsamość zaczyna funkcjonować jako efekt procesów technologicznych, performatywnych i dyskursywnych. Symulowane podmioty medialne nie są już jedynie imitacją człowieka, lecz stają się operacyjnymi formami obecności, wpisanymi w logiki platformowe, ekonomię uwagi oraz algorytmiczne systemy widzialności.
Proponowany numer podejmuje krytyczną refleksję nad performatywnością symulowanych tożsamości, rozumianą jako proces ich nieustannego wytwarzania, negocjowania i aktualizowania w ramach środowisk cyfrowych. Interesuje nas tożsamość nie jako stabilna cecha, lecz jako praktyka performatywna, realizowana poprzez interfejsy, dane i algorytmy. W tym ujęciu AI-influencerzy czy deepfake’i mogą być analizowani jako formy „tożsamości bez podmiotu”, które mimo braku autonomicznej świadomości funkcjonują jako pełnoprawni aktorzy kulturowi.
Z perspektywy socjologicznej i medioznawczej kluczowe stają się pytania o sprawczość syntetycznych bytów medialnych, ich relacje z użytkownikami oraz ich udział w reprodukcji norm, wartości i hierarchii społecznych. Kulturoznawczo istotne jest natomiast uchwycenie, w jaki sposób symulowane tożsamości wpisują się w szersze procesy mediatyzacji, estetyzacji i komodyfikacji tożsamości, a także jak wpływają na redefinicję autentyczności i zaufania w kulturze cyfrowej.
Szczególnego znaczenia nabiera również analiza deepfake’ów jako praktyki nie tylko technologicznej, lecz także estetycznej, politycznej i epistemologicznej, podważającej wiarygodność obrazu jako nośnika prawdy. W rezultacie kultura cyfrowa coraz bardziej funkcjonuje w warunkach epistemicznej niepewności, w której weryfikacja autentyczności staje się praktyką problematyczną, a zaufanie – zasobem deficytowym.
Numer ma na celu uchwycenie przemian takich kategorii jak tożsamość, reprezentacja, autentyczność, widzialność i sprawczość, w sytuacji, gdy podmioty medialne mogą być generowane, skalowane i optymalizowane przez systemy algorytmiczne działające w ramach kapitalizmu platformowego.
Proponowane obszary tematyczne:
AI-influencerzy i nowe formy obecności medialnej
- AI-influencerzy jako symulowane podmioty kulturowe
- strategie budowania wiarygodności i autentyczności przez byty syntetyczne
- relacje odbiorców z nieludzkimi twórcami treści
- ekonomia widzialności i algorytmiczna optymalizacja tożsamości
Performatywność i konstrukcja tożsamości
- tożsamość jako praktyka performatywna w środowisku algorytmicznym
- „tożsamość bez podmiotu” i jej implikacje teoretyczne
- interfejs jako przestrzeń performowania tożsamości
- dane, algorytmy i platformy jako aktorzy w procesie konstruowania podmiotowości
Deepfake jako praktyka kulturowa i epistemologiczna
- deepfake jako narzędzie estetyczne, polityczne i komunikacyjne
- kryzys referencyjności obrazu i „prawdy wizualnej”
- manipulacja wizerunkiem i jej konsekwencje społeczne
- deepfake’i w kontekście władzy, propagandy i kontroli informacji
Kryzys autentyczności i zaufania
- redefinicja autentyczności w kulturze cyfrowej
- kultura podejrzeń i epistemiczna niepewność
- strategie weryfikacji i odbioru treści syntetycznych
- zaufanie jako zasób w ekosystemach medialnych
Relacje człowiek – syntetyczny podmiot medialny
- interakcje i relacje z AI-influencerami i generowanymi postaciami
- afektywne i społeczne aspekty kontaktu z bytami syntetycznymi
- antropomorfizacja technologii i jej konsekwencje
- granice między symulacją a relacją społeczną
Władza, etyka i kapitalizm platformowy
- algorytmiczna produkcja tożsamości jako forma władzy
- komodyfikacja tożsamości i ekonomia danych
- etyczne implikacje technologii generatywnych
- regulacje i odpowiedzialność w kontekście syntetycznych mediów.
Perspektywy teoretyczne
Zachęcamy do podejść interdyscyplinarnych, w szczególności:
- kulturoznawstwa i studiów nad mediami
- filozofii technologii i posthumanizmu
- studiów nad performatywnością
- studiów nad nauką i technologią (STS)
- krytycznych analiz kapitalizmu platformowego
- badań nad wizualnością i kulturą obrazu.
Artykuły przyjmujemy do 30.01.2027 r.