Słowa kluczowe
new religious movements
techniques
cybersecurity manipulation
new religious movements
techniques
cybersecurity
Jak cytować
Abstrakt
The article provides a sociological analysis of the functioning of five new religious movements in the Polish digital sphere, with emphasis on their modes of operation and techniques of social influence. The theoretical section discusses the definitions
of a sect, a new religious movement, and manipulation. The analysis then examines the stages of recruiting new members, manipulative practices, the online activity of these groups, and state measures aimed at counteracting manipulation. The study
draws on the movements’ websites, social media platforms, and sociological literature.
Bibliografia
Bakalarz Mariusz. 2020. Konflikt wokół Wspólnoty Miłości i Miłosierdzia Jezusa trwa. https://opoka.org.pl/News/Polska/2020/konflikt-wokol-wspolnoty-milosci-i‑milosierdzia-jezusa-trwa (access: 19.02.2026).
Zobacz w Google Scholar
Bakalarz Mariusz. 2025. Oświadczenie kurii o procesie wydalenia ks. Galusa ze stanu duchownego. https://deon.pl/kosciol/oswiadczenie-kurii-w-sprawie-ks-galusa-toczy-sie-proces-o-wydalenie-ze-stanu-duchownego-caly-tekst,3214346 (access: 19.02.2026).
Zobacz w Google Scholar
Barker Eileen. 1984. The Making of a Moonie: Choice or Brainwashing? Oxford.
Zobacz w Google Scholar
Bielecki Marek. 2018. „Status osoby duchownej w związku wyznaniowym. Świadkowie Jehowy w Polsce.” Studia z Prawa Wyznaniowego no. 21. 121–138.
Zobacz w Google Scholar
Bractwa Zakonne Himavanti. 2025a. https://himavanti.org/kontakt/ (access: 16.02.2026).
Zobacz w Google Scholar
Bractwa Zakonne Himavanti. 2025b. https://himavanti.org/bractwa-zakonne-himawanti/ (access: 16.02.2026).
Zobacz w Google Scholar
Bractwa Zakonne Himavanti. 2025c. https://himavanti.org/multimedia/ (access: 16.02.2026).
Zobacz w Google Scholar
Chapman Tabitha. 2025. Children of God Cult. W: Encyclopedia of Religious Psychology and Behavior. https://link.springer.com/rwe/10.1007/978-3-031-38971-9_1412-1 (access: 17.02.2026).
Zobacz w Google Scholar
Chojnacka Gracjana. 2007. „Małżeństwo i rodzina w etyce religijnej Świadków Jehowy.” Roczniki Socjologii Rodziny no. XVIII. 109–129.
Zobacz w Google Scholar
Czerski Wojciech. 2019. „Manipulacja informacyjna jednym z kluczowych problemów współczesnego świata mediów.” Dydaktyka informatyki no. 14. 55–65.
Zobacz w Google Scholar
Dłużyński Rafał. 2017. „Sekty jako zagrożenie współczesności. Propozycje pomocy ofiarom grup kultowych w odniesieniu do kompetencji pedagoga szkolnego.” Społeczeństwo, Edukacja, Język no. 6. 9–25.
Zobacz w Google Scholar
Doktór Tadeusz. 1999. Nowe ruchy religijne i parareligijne w Polsce. Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Encyklopedia.org. 2025. Himawanti: tajemnicza historia bractwa zakonnego. https://encyklopedia.org.pl/himawanti-tajemnicza-historia-bractwa-zakonnego/ (access: 16.02.2026).
Zobacz w Google Scholar
Frankowiak Joanna K. 2009. „Metody i techniki manipulacji stosowane przez grupy destrukcyjne na przykładzie sekty Świątynia Ludu.” Kultura i edukacja no. 3(72). 38–52.
Zobacz w Google Scholar
Fundacja UNIQA. 2024. Szkoda życia na hejt – program edukacyjny dla szkół. https://fundacjauniqa.pl/programy/szkoda-zycia-na-hejt (access: 19.02.2026).
Zobacz w Google Scholar
Gajewski Mariusz. 2015. Społeczne, kulturowe i historyczne konteksty patologicznych i destrukcyjnych idei Davida Berga praktykowanych w grupie Dzieci Boga (The Family International). In: Manipulacja, sekty i alternatywne formy religijności – w kierunku profilaktyki społecznej. J. Perszon, A. Lisiecka-Bednarczyk, I. Kamiński (eds.). Toruń. 73–84.
Zobacz w Google Scholar
Gierat Tadeusz W. 2012. Sekty jako czynnik wykluczenia społecznego osób dorosłych. In: Oświata dorosłych wobec jednostek i grup defaworyzowanych: ku społecznej jedności. W.T. Gierat (ed.). Kraków. 139–155.
Zobacz w Google Scholar
Golan Zdzisław. 2003. „Psychologiczne aspekty sekt destrukcyjnych jako zagrożenie dla młodzieży.” Studia Teologiczne no. 21. 207–228.
Zobacz w Google Scholar
Hassan Steven. 1997. Psychomanipulacja w sektach. Łódź.
Zobacz w Google Scholar
Kaczmarek Kamil. 2001. „Sekty z innego punktu widzenia.” W drodze no. 55. 78–88.
Zobacz w Google Scholar
Karnowski Michał, Potocki Andrzej R. 2003. „Bractwo nigdy nie wybacza.” Newsweek Polska no. 46. https://www.youtube.com/watch?v=llXAfiu06a8 (access: 19.02.2026).
Zobacz w Google Scholar
Konecki Krzysztof T. 2013. „Czy ciało może być świątynią duszy? Parareligijny wymiar duchowości hatha-jogi.” Studia Humanistyczne AGH no. 12(3). 15–30.
Zobacz w Google Scholar
Kościół Zjednoczeniowy. 2020. Przemówienie Hak Ja Han Moon. https://kosciolzjednoczeniowy.pl/2020/05/przemowienie-hak-ja-han-moon-8-maja-2020-r/ (access: 16.02.2026).
Zobacz w Google Scholar
Kościół Zjednoczeniowy. 2025. https://kosciolzjednoczeniowy.pl/o-nas/historia‑kosciola/ (access: 16.02.2026).
Zobacz w Google Scholar
Krawczyk Roman. 2016. „Świadkowie Jehowy – geneza i główni przedstawiciele.” Studia Elbląskie vol. XVII. 161–170.
Zobacz w Google Scholar
Krzyżak Lesław. 2016. „Czy działalność sekt religijnych może być formą przestępczości zorganizowanej?.” Pedagogia Ojcostwa: Katolicki Przegląd Społeczno-Pedagogiczny no. 1. 49–66.
Zobacz w Google Scholar
Kuncewicz Dariusz. 2005. Kontrowersyjne grupy religijne. Psychologiczne aspekty przynależności. Tychy.
Zobacz w Google Scholar
Kwaśnicka Anna. 2014. Bp Czaja apeluje o czujność i rozwagę. https://opole.gosc.pl/doc/2179449.Bp-Czaja-apeluje-o-czujnosc-i-rozwage/3 (access: 19.02.2026).
Zobacz w Google Scholar
Libiszowska-Żółtkowska Maria. 2001. Nowe ruchy religijne w zwierciadle socjologii. Lublin.
Zobacz w Google Scholar
Libiszowska-Żółtkowska Maria. 2019. „Nowe ruchy religijne i misje ewangelizacyjne. Odwieczne tęsknoty w nowych narracjach.” Roczniki Nauk Społecznych vol. 11(47), no. 4. 111–127.
Zobacz w Google Scholar
Łukaszewski Wiesław, Doliński Dariusz, Maruszewski Tomasz, Ohme Rafał. 2009. Smak Słowa. Sopot.
Zobacz w Google Scholar
Łukowski Piotr. 2019. „Manipulacja. Analiza terminologiczna.” Studia z teorii wychowania vol. VIII, no. 4. 195–222.
Zobacz w Google Scholar
Mariański Janusz. 2020. „Internet a religia.” Zeszyty Naukowe KUL vol. 63, no 2(250). 5–29.
Zobacz w Google Scholar
Matos Katarzyna. 2025. Sekty religijne w Internecie: Rekrutacja i kontrola członków. https://biblijnie.pl/sekty-religijne-w-internecie-rekrutacja-i-kontrola-czlonkow/ (access: 15.02.2026).
Zobacz w Google Scholar
Najwyższa Izba Kontroli. 2022. „Działania państwa w zakresie zapobiegania i zwalczania skutków wybranych przestępstw internetowych” nr ewid. 125/2022/P/21/042/KPB. 15–48.
Zobacz w Google Scholar
NASK – Państwowy Instytut Badawczy. 2025. Monitoring treści o potencjale dezinformacyjnym. https://www.nask.pl/projekty/monitoring-tresci-o-potencjale‑dezinformacyjnym-2 (access: 18.02.2026).
Zobacz w Google Scholar
Nowak Władysław. 1995. Sekty w Polsce. Olsztyn.
Zobacz w Google Scholar
Nowakowski Piotr. 1999. Sekty. Co każdy powinien wiedzieć. Tychy.
Zobacz w Google Scholar
Olech Aleksander. 2024. Tak Europol walczy z cyberprzestępczością. Ważna rola Polski. CyberDefence24. https://cyberdefence24.pl/armia-i-sluzby/tak-europol-walczy-z-cyberprzestepczoscia-wazna-rola-polski (access: 18.02.2026).
Zobacz w Google Scholar
Pasek Zbigniew. 2000. Kościół Zjednoczeniowy – między religią a biznesem. W: Nowe ruchy religijne – wyzwanie dla współczesności. Z. Pasek (ed.). Kraków. 85–110.
Zobacz w Google Scholar
Pawłowicz Zygmunt. 1996. Kościół i sekty w Polsce. Gdańsk.
Zobacz w Google Scholar
Piegza Szymon. 2015. Suspendowany ksiądz Daniel Galus znowu kłamie? Kurie ostrzegają przed jego grupą. https://wiadomosci.onet.pl/slask/ksiadz-daniel-galus-znowu-klamie-kurie-ostrzegaja-przed-jego-grupa/fdk3hzm?utm_source=copilot.microsoft.com_viasg_wiadomosci&utm_medium=referal&utm_campaign=leo_automatic&srcc=undefined&utm_v=2 (access: 19.02.2026).
Zobacz w Google Scholar
Pratkanis Anthony, Aronson Elliot. 2005. Wiek propagandy. Używanie i nadużywanie perswazji na co dzień. Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Ptaszek Robert T. 2025. „Odejście od transcendencji. Współczesna młodzież polska wobec religii i duchowości.” Ethos. Kwartalnik Instytutu Jana Pawła II KUL vol. 38, no 1(149). 172–187.
Zobacz w Google Scholar
Puzynina Jadwiga. 1997. Słowo–Wartość–Kultura. Lublin.
Zobacz w Google Scholar
Ritchie Jean. 1994. Tajemniczy świat sekt i kultów. Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Soliński Maciej. 2014. Niebezpieczeństwa płynące z sekt destrukcyjnych. In: Problemy i kwestie społeczne. K. Białożyt, B. Ulijasz, M. Soliński (eds.). Kraków. 21–31.
Zobacz w Google Scholar
Sokołowski Marek. 2005. „Sztuczne raje, sztuczne piekła: Internet a nowe ruchy religijne.” Kultura i edukacja no. 2. 53–69.
Zobacz w Google Scholar
Szczęsna Aleksandra. 2022. „Zagraniczne manipulacje informacjami i ingerencje w informacje. Krajobraz zagrożeń.” https://cyberpolicy.nask.pl/zagraniczne‑manipulacje-informacjami-i-ingerencje-w-informacje-krajobraz-zagrozen/ (access: 17.02.2026).
Zobacz w Google Scholar
Szuppe Paweł. 2018. „Obraz nowych ruchów religijnych w Internecie.” Zeszyty Naukowe Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. Witelona w Legnicy no. 29(4). 159–171.
Zobacz w Google Scholar
Woźniak Marta. 2012. „Boża rodzina z piekła rodem.” https://wiadomosci.onet.pl/religia/boza-rodzina-z-piekla-rodem/mbs4l (access: 21.11.2025).
Zobacz w Google Scholar
Wspólnota Miłość i Miłosierdzie Jezusa. 2025a. https://www.youtube.com/@WMiMJ (access: 18.02.2026).
Zobacz w Google Scholar
Wspólnota Miłość i Miłosierdzie Jezusa. 2025b. Onet, kuria i sąsiedzi przegrali z Ludźmi Boga – o. Daniel Galus Czatachowa 11.04.2025. https://www.youtube.com/watch?v=llXAfiu06a8 (access: 19.02.2026).
Zobacz w Google Scholar
Wspólnota Miłość i Miłosierdzie Jezusa. 2025c. Prorok nie jest mile widziany we własnym domu – o. Daniel Galus. https://www.youtube.com/watch?v=5Jte8PCevxg (access: 19.02.2026).
Zobacz w Google Scholar
Van Der Leeuw Gerardus. 1997. Fenomenologia religii. Warszawa.
Zobacz w Google Scholar
Zwoliński Andrzej. 2005. Anatomia sekty. In: Sekty. Zamaskowane zniewolenie. Materiały z XXVII Sympozjum Koła Naukowego WSD. R. Stacherski (ed.). Płock.
Zobacz w Google Scholar
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.
Prawa autorskie (c) 2026 Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis | Studia de Cultura