The transformation of cultural and media metaphors of control, freedom, and happiness in the neo-serial adaptation of Aldous Huxley’s "Brave New World"
PDF (Język Polski)

Keywords

metafora kulturowo-medialna
adaptacja serialowa
Nowy wspaniały świat
aksjologia mediów
intermedialność
kultura audiowizualna
społeczeństwo technokratyczne cultural-media metaphor
television adaptation
Brave New World
media axiology
intermediality, audiovisual
culture
technocratic society

How to Cite

Rączy, K., & Lasek-Sztuba, D. (2025). The transformation of cultural and media metaphors of control, freedom, and happiness in the neo-serial adaptation of Aldous Huxley’s "Brave New World". Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia De Cultura, 17(4), 143–165. https://doi.org/10.24917/20837275.17.4.9

Abstract

This article offers an analysis of the transformation of cultural-and-media metaphors of control, freedom, and happiness depicted in the television adaptation of Brave New World, read as a contemporary reinterpretation of Aldous Huxley’s classic dystopia.
The article aims to show how metaphor, interpreted as a tool of conceptualization and a vehicle of axiological values, functions in the media space, transcending the traditional boundaries of literary aesthetics. The audiovisual production not only adapts source metaphors, but also develops them in an intermedial spirit, making them an instrument for socio-cultural and ethical diagnosis.

https://doi.org/10.24917/20837275.17.4.9
PDF (Język Polski)

References

Arendt Hanna. 1979. „Filozofia i metafora”. Teksty: teoria literatury, krytyka, interpretacja nr 5(47). 167–187. https://bazhum.muzhp.pl/media/texts/teksty-teoria-literatury-krytyka-interpretacja/1979-numer-5-47/teksty_teoria_literatury_krytyka_interpretacja-r1979-t-n5_47-s167-187.pdf (dostęp: 10.05.2025).
View in Google Scholar

Arystoteles. 1975. Kategorie i hermeneutyka. Leśniak Kazimierz (tłum.). Warszawa.
View in Google Scholar

Arystoteles. 1988. Retoryka. Poetyka. Podbielski Henryk (tłum.). Warszawa.
View in Google Scholar

Banaś Maria. 2020. Dystopie we współczesnej literaturze pięknej: Socjologiczna analiza zjawiska na przykładzie dystopijnych powieści Margaret Atwood. Katowice.
View in Google Scholar

Bobryk Agata. 2023. „Nowy grzeczny świat”. Przewodnik Katolicki. https://www.przewodnik-katolicki.pl/Archiwum/2021/Przewodnik-Katolicki-16-2021/Kultura/Nowy-grzeczny-swiat (dostęp: 12.10.2025).
View in Google Scholar

Bogunia-Borowska Małgorzata. 2012. Fenomen telewizji: interpretacje socjologiczne i kulturowe. Kraków.
View in Google Scholar

Boroditsky Lera i Ramscar Michael. 2002. „The Roles of Body and Mind in Abstract Thought”. Psychological Science nr 13(2). 185–189. https://journals.sagepub.com/doi/10.1111/1467-9280.00434 (dostęp: 10.05.2025).
View in Google Scholar

Buden Boris, Nowotny Stefan. 2009. „Cultural translation: An introduction to the problem, and Responses”. Translation Studies nr 2(2). 196–219. https://www.tandfonline.com/doi/epdf/10.1080/14781700902937730?needAccess=true (dostęp: 15.05.2025).
View in Google Scholar

Czerniecki Jan. 2023. „Huxley. Nowoczesność jako dystopia”. Teologia Polityczna nr 49(399). https://teologiapolityczna.pl/tpct-399-2 (dostęp: 15.05.2025).
View in Google Scholar

Czykwin Elżbieta. 2021. Metafory w naukach społecznych. Zasadność aplikacyjna.Warszawa.
View in Google Scholar

Czyż Radosław. 2021. „Ani nowy, ani wspaniały świat. Nowy serial Netfliksa to zmarnowanypotencjał”. Wyborcza.pl. https://wyborcza.pl/7,90535,26863409,ani‑nowy-ani-wspanialy-swiat-nowy-serial-netfliksa-to-zmarnowany.html (dostęp: 7.05.2025).
View in Google Scholar

Elleström Lars. 2010. Media Borders, Multimodality and Intermediality. Basingstoke.
View in Google Scholar

Gołębiewska Maria. 2017. „Koncepcje metafory i metaforyzacji a pojęcie – komentarz do stanu badań”. IDEA – Studia nad strukturą i rozwojem pojęć filozoficznych nr 29(2). 25–49. https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/6888/1/Idea_29_2_2017_M_Golebiewska_Koncepcje_metafory_i_metaforyzacji_a_pojecie.pdf (dostęp: 5.06.2025).
View in Google Scholar

Gromysz Jowita. 2020. „Literackie dystopie dla młodzieży – wizje zbiorowej przyszłości”. Utopia a Edukacja nr 4. 319–338. https://repozytorium.uni.wroc.pl/dlibra/publication/119708/edition/109635/literackie-dystopie-dla-mlodziezy‑wizje-zbiorowej-przyszlosci-gromysz-jowita-orcid-0000-0003-4125-1685 (dostęp: 6.06.2025).
View in Google Scholar

Hejwowski Krzysztof, Moroz Grzegorz. 2020. Nowe wspaniałe światy Aldousa Huxleya i ich recepcja w Polsce. Warszawa.
View in Google Scholar

Herlth Jens, Sikorska-Krystek Aleksandra, Sobieraj Tomasz. 2023. Wyobraźnia społeczna w literaturze polskiej. Od Bolesława Prusa do Marii Dąbrowskiej. Poznań.
View in Google Scholar

Hutcheon Linda. 2006. A Theory of Adaptation. New York.
View in Google Scholar

Huxley Aldous. 2022. Nowy wspaniały świat. Baran Bogdan (tłum.). Warszawa.
View in Google Scholar

Karaś Mateusz. 2019. „Sieć boga Indry. W obronie integralności hinduizmu”. Humaniora.
View in Google Scholar

Czasopismo Internetowe nr 3(27). 117–121. https://pressto.amu.edu.pl/index.php/h/article/view/28012/25377 (dostęp: 25.05.2025).
View in Google Scholar

Kempisty Marcin. 2021. „NOWY WSPANIAŁY ŚWIAT. Popłuczyny po wielkiej powieści Aldousa Huxleya”. Film.org.pl. https://film.org.pl/a/nowy-wspanialy-swiat‑popluczyny-po-wielkiej-powiesci-aldousa-huxleya-252143 (dostęp: 2.06.2025).
View in Google Scholar

Leś Mateusz, Stasiewicz Piotr. 2014. Motywy religijne we współczesnej fantastyce. Białystok.
View in Google Scholar

Lewandowska Zuzanna. 2015. „Narracyjna złożoność współczesnego serialu telewizyjnego na przykładzie Breaking Bad Vince’a Gilligana”. Images nr 16(25). 43–52. https://pressto.amu.edu.pl/index.php/i/article/view/4179/4229 (dostęp: 6.06.2025).
View in Google Scholar

Lipowicz Elżbieta. 2015. „Rola i znaczenie metafory w mediacjach narracyjnych”. Dyskurs Młodych Andragogów nr 16. 91–100. https://www.academia.edu/38229519/Dyskursy_M%C5%82odych_Andragog%C3%B3w_19_Adult_Education_Discourses_19 (dostęp: 6.06.2025).
View in Google Scholar

Makocka-Wojsiat Katarzyna. 2024. „Niebezpieczne narzędzie. Negatywne aspekty użycia języka metaforycznego w dyskursie naukowym i społecznym”. W: Metafory w naukach humanistycznych i społecznych: interdyscyplinarne studia. Chodźko Ewelina, Szymczyk Paulina (red.). Lublin. 7–23.
View in Google Scholar

Obarska Marcelina. 2022. Czy ty okradłeś Huxleya, czy Huxley ciebie?. Culture.pl. https://culture.pl/pl/artykul/czy-ty-okradles-huxleya-czy-huxley-ciebie-czyli‑nowy-wspanialy-swiat-jako-rzekomy-plagiat (dostęp: 7.06.2025).
View in Google Scholar

Okoniewski Marcin. 2021. „Media społecznościowe jako narzędzie wywierania wpływu”. Człowiek w Kulturze nr 31. 110–124. https://journals.indexcopernicus.com/api/file/viewByFileId/1394133. (dostęp: 15.06.2025).
View in Google Scholar

Orwell George. 2021. Rok 1984. Warszawa.
View in Google Scholar

Poller Jake, Zborski Bartłomiej. 2023. HUXLEY. Biografia. Warszawa.
View in Google Scholar

Postman Neil. 2006. Zabawić się na śmierć. Kraków.
View in Google Scholar

Przełęcki Marian. 1969. O metaforze w filozofii. W: Moralność i społeczeństwo. Księga Jubileuszowa dla Marii Ossowskiej. Oficerska Maria (red.). Warszawa. 9–26.
View in Google Scholar

Rączy Kamila. 2024. Medialne obrazowanie dylematów etycznych w serialach nowej generacji. Kraków.
View in Google Scholar

Ricoeur Paul. 1975. The Rule of Metaphor: Multi-disciplinary Studies of the Creation of Meaning in Language. Toronto.
View in Google Scholar

Serial „Nowy Wspaniały Świat” (S01E04). https://www.netflix.com/pl/title/80991826 (dostęp: 11.06.2025).
View in Google Scholar

Sędłakowska Aleksandra, Łuszczak Anna. 2024. Czy wizja świata przedstawionego przez Huxley’a jest zagrożeniem czy przyszłością współczesnej ludzkości? https://poezja.org/wz/interpretacja/7487/Czy_wizja_swiata_przedstawionego_przez_Huxleya_jest_zagrozeniem_czy_przyszloscia (dostęp: 5.06.2025).
View in Google Scholar

Shakespeare William. 2011. Burza. Kamiński Piotr (tłum.). Warszawa.
View in Google Scholar

Sułkowski Łukasz. 2011. „Metafory, archetypy i paradoksy organizacji”. Organizacja i Kierowanie nr 2(145). 55–69. https://ruj.uj.edu.pl/server/api/core/bitstreams/8e23a019-463e-410b-9cfb-c71f51ea38f0/content (dostęp: 6.06.2025).
View in Google Scholar

Suwalska Arleta. 2017. „Obrazy edukacji w dystopii ‘Nowy wspaniały świat’ Aldousa Huxleya”. W: Utopia a edukacja. O wyobrażeniach świata możliwego. T. 1. Gromysz Jowita, Włodarczyk Rafał (red.). Wrocław. 95–105.
View in Google Scholar

Waszczuk Katarzyna. 2010. Metafora w kształtowaniu pojęcia integracji europejskiej. Analiza porównawcza angielskiej, polskiej i szwedzkiej wersji Traktatu Konstytucyjnego UE. Kraków.
View in Google Scholar

Werner Wiktor. 2004. „Wokół metafory wojny”. Pro Libris. Lubuskie Pismo Literacko‑Kulturalne nr 1(6). 69–82. https://repozytorium.amu.edu.pl/items/81407664-9489-4793-a05e-c435ca0f4781 (dostęp: 10.06.2025).
View in Google Scholar

Zweiffel Łukasz. 2008. Utopia. Idealna odpowiedź na nieidealną rzeczywistość. Kraków.
View in Google Scholar

Żukowska Aleksandra. 2024. Komunikacyjna funkcja metafory wizualnej i multimodalnej w plakacie na przykładzie prac wyróżnionych w konkursie Galeria Plakatu AMS. Kraków.
View in Google Scholar

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.

Copyright (c) 2026 Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia de Cultura

Downloads

Download data is not yet available.